Trong khi các nguồn năng lượng ngày càng cạn kiệt, tình trạng thiếu điện ngày càng trầm trọng thì Việt Nam là một trong những nước sử dụng năng lượng còn lãng phí, hiệu suất thấp do công nghệ thiết bị lạc hậu và hạn chế về nhận thức tiết kiệm năng lượng.
Khắc phục tình trạng này, Luật sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đã ra đời và được thông qua tại kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa XII.
Giải pháp quan trọng để tiết kiệm năng lượng
Một trong những yêu cầu của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là phải dán nhãn năng lượng cho sản phẩm sử dụng năng lượng nhằm khuyến khích, thúc đẩy chế tạo các thiết bị có hiệu quả sử dụng năng lượng cao, tiến tới loại bỏ dần các phương tiện, thiết bị có công nghệ lạc hậu, giảm tiêu hao năng lượng trong sản xuất. Việc dán nhãn không chỉ giúp người tiêu dùng dễ dàng lựa chọn khi mua các thiết bị gia dụng, mà còn có thể trở thành hàng rào kỹ thuật để ngăn chặn các phương tiện, thiết bị lạc hậu, hiệu suất năng lượng thấp.
Ông Nguyễn Đình Hiệp, chánh văn phòng Tiết kiệm năng lượng (Bộ Công Thương) cho biết, sau một thời gian triển khai với hình thức tự nguyện sẽ tiến tới dán nhãn bắt buộc cho một số phương tiện, thiết bị sử dụng nhiều năng lượng theo lộ trình do Chính phủ quy định. Bắt đầu từ những sản phẩm dân dụng như chiếu sáng, quạt điện, điều hòa không khí, tủ lạnh, động cơ điện, sau đó sẽ là các sản phẩm khác.
Cũng theo ông Hiệp, việc thực hiện dán nhãn chứng nhận sản phẩm tiết kiệm năng lượng sẽ thúc đẩy các nhà sản xuất luôn phấn đấu đưa ra thị trường các sản phẩm có hiệu suất cao; buộc các nhà buôn bán, nhập khẩu thiết bị phải chọn các sản phẩm đạt hoặc vượt tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng đã qui định và đảm bảo các thông số ghi trên nhãn, giúp người tiêu dùng chọn đúng các sản phẩm tiết kiệm năng lượng đang lưu thông trên thị trường. Bên cạnh đó, việc xây dựng các cao ốc mới sẽ phải hướng tới việc lựa chọn vật liệu xây dựng, thiết kế kiến trúc sao cho tận dụng được nhiều ánh sáng, gió trời, lắp đặt hệ thống thiết bị điện sao cho hiệu quả nhất.
Ông Hiệp cho biết thêm, hoạt động dán nhãn tiết kiệm năng lượng ở Việt Nam đã được ghi trong chương trình hành động hợp tác năng lượng ASEAN, thông qua các kế hoạch hợp tác 1999-2004 và 2004-2009. Theo lộ trình, nhóm thiết bị gia dụng (thiết bị chiếu sáng, điều hòa nhiệt độ, tủ lạnh, máy giặt sử dụng trong gia đình; nồi cơm điện; bình đun nước nóng bằng điện, quạt điện…) sẽ hoàn thành dán nhãn năng lượng tự nguyện trước ngày 1/7/2011. Từ ngày 1/1/2013 sẽ bắt buộc dán nhãn năng lượng đối với các sản phẩm này. Nhóm thiết bị văn phòng và thương mại sẽ hoàn thành dán nhãn năng lượng tự nguyện trước ngày 1/1/2014 cho các sản phẩm máy photocopy và bộ nguồn máy tính, đến 1/1/2015 áp dụng dán nhãn bắt buộc. Nhóm thiết bị công nghiệp (động cơ điện, nồi hơi cỡ nhỏ và trung bình, máy biến áp ba pha và các thiết bị công nghiệp khác) sẽ hoàn thành dán nhãn tự nguyện trước ngày 1/1/2012, đến ngày 1/1/2013 sẽ dán nhãn bắt buộc. Nhóm sản phẩm vật liệu, phụ kiện gồm vật liệu cách nhiệt, kính, cửa sổ, tấm lợp, tấm vật liệu, các vật liệu, phụ kiện TKNL… sẽ tổ chức dán nhãn tự nguyện và tiến tới bắt buộc từ ngày 1/1/2015.
Cần sự chung tay của cả cộng đồng
Mặc dù vẫn còn một số ý kiến lo ngại việc triển khai Luật sẽ có nhiều khó khăn do Luật có tính chuyên môn kỹ thuật cao, lại phải căn cứ vào nhiều qui chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật của các bộ, ngành nhưng Ban soạn thảo đã dự thảo xong các nội dung cơ bản của Nghị định qui định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật cũng như Nghị định qui định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Lộ trình dán nhãn năng lượng và áp dụng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu đối với các phương tiện thiết bị, đề xuất nhóm trang thiết bị sử dụng năng lượng được quản lý đặc biệt làm cơ sở cho các nhà sản xuất, nhà quản lý, phấn đấu đưa ra thị trường các sản phẩm có hiệu suất cao tiết kiệm năng lượng.
Ngoài các Nghị định này, còn cần các văn bản hướng dẫn chi tiết hơn như các Thông tư qui định các tiêu chuẩn, định mức về sử dụng năng lượng đối với các lĩnh vực sử dụng năng lượng khác nhau. Vì vậy, để Luật đi vào cuộc sống, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ ngành liên quan như Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Xây dựng, Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Thông tin và Truyền thông, sự triển khai bài bản của các Đề án tiết kiệm năng lượng trong khuôn khổ Chương trình mục tiêu quốc gia.
Theo các chuyên gia, để Luật phát huy hiệu quả, giải pháp cần làm ngay là tăng cường công tác quản lý Nhà nước về sử dụng năng lượng, đẩy mạnh tuyên truyền đến tất cả đối tượng xã hội, phổ biến các trang thiết bị hiệu suất cao, tiết kiệm năng lượng, từng bước loại bỏ thiết bị lạc hậu.
Bên cạnh đó, Việt Nam cần đặc biệt quan tâm đến việc đào tạo, huấn luyện đội ngũ nhân lực cho quản lý năng lượng, mạnh dạn đổi mới thiết bị hiện đại với sự hỗ trợ tích cực của Nhà nước về vốn và thông tin, triển khai các mô hình tiết kiệm năng lượng có hiệu quả tại một số quốc gia tiên tiến như Nhật, Mỹ. Cùng với những chế tài cần thiết để các cơ quan nhà nước đi đầu thực hiện, xử lý nghiêm những cơ quan sử dụng lãng phí năng lượng thì vấn đề quan trọng nhất vẫn là làm thay đổi ý thức của người dân và các doanh nghiệp, giúp họ tự giác thay đổi thói quen trong sử dụng năng lượng sao cho hiệu quả và tiết kiệm. Điều đó cần phải có thời gian, lộ trình và rất cần sự hỗ trợ tích cực của các phương tiện truyền thông nhằm giúp người dân biết cách sử dụng thiết bị điện một cách hiệu quả và tiết kiệm.
Nguồn: baocongthuong.vn