Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo Chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (NLTK&HQ), giai đoạn 2006-2010, cả nước tiết kiệm được 3,2% tổng mức tiêu thụ năng lượng quốc gia, trong khi chỉ tiêu đặt ra là tiết kiệm 3% - 5% .
Hiệu quả sử dụng năng lượng vẫn còn quá thấp
Theo tính toán của Bộ Công Thương, hệ số đàn hồi năng lượng 6 tháng đầu năm của cả nước lên tới 2,6%, cho thấy hiệu quả sử dụng năng lượng của nhiều ngành công nghiệp ở nước ta quá thấp. Cụ thể, hiệu suất sử dụng năng lượng trong các nhà máy điện đốt than, dầu ở Việt Nam chỉ đạt 28-32%, thấp hơn 10% so với các nước khác, hiệu suất của các lò hơi công nghiệp cũng chỉ đạt khoảng 60% - thấp hơn mức trung bình của thế giới khoảng 20%. Nguyên nhân quan trọng của tình trạng này là dây chuyền thiết bị quá cũ, công nghệ quá lạc hậu, vận hành chưa phù hợp... Kèm theo đó là khó khăn về tài chính khiến các doanh nghiệp không thể đầu tư trang thiết bị hiện đại hơn. Tình trạng này xảy ra ở tất cả các ngành xây dựng, giao thông vận tải, đặc biệt ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ…
Băn khoăn bài toán: Vốn - Công nghệ
Các chuyên gia cho rằng, hiện nay rất nhiều tòa nhà ở Việt Nam chưa đạt yêu cầu về TKNL là do thiếu chính sách và công cụ quản lý hiệu quả; thiếu năng lực kỹ thuật và quản lý sử dụng năng lượng; cả chủ sở hữu và người sử dụng thiếu quan tâm tới TKNL; thiếu thông tin về các sản phẩm, thiết bị TKNL…
Mới đây, tòa nhà Hanoi Tower (Hà Nội) đã được đầu tư cả triệu USD để thay đổi toàn bộ hệ thống điều hòa và đã tiết kiệm được 35-40% điện năng so với công nghệ cũ. Rõ ràng, để thực hiện giải pháp TKNL tối ưu trong các tòa nhà cao tầng không thể chỉ dựa vào các yếu tố tự nhiên như khoảng không gian xanh mà các yếu tố kỹ thuật cũng rất quan trọng trong việc lựa chọn, cải tạo, nâng cấp, sử dụng thiết bị.
Tại Bát Tràng, người dân đã chuyển từ đốt lò than truyền thống sang sử dụng lò ga bông gốm (lò con thoi) giảm tiêu hao nhiên liệu trên 30%, rút ngắn thời gian từ 20 - 24% so với công nghệ cũ, đưa chất lượng sản phẩm đạt tới 98-99%, được coi là bước đột phá công nghệ thực sự, vừa TKNL vừa giảm ô nhiễm môi trường. Vai trò của khoa học công nghệ còn được khẳng định qua các mô hình trình diễn nâng cấp chuyển giao cải tiến công nghệ, thiết bị, qua hoạt động kiểm toán năng lượng trong việc khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng tiêu thụ năng lượng để xác định những khu vực sử dụng năng lượng lãng phí, tìm ra các cơ hội tiết kiệm năng lượng, đề xuất các giải pháp tiết kiệm năng lượng cho doanh nghiệp. Thế nhưng, khó khăn với các doanh nghiệp vừa và nhỏ là: vốn ở đâu, nên lựa chọn công nghệ gì?
Được biết, giai đoạn 2006-2010 có khoảng 500 doanh nghiệp vừa và nhỏ, thuộc 5 lĩnh vực sử dụng nhiều năng lượng sẽ được trợ giúp các giải pháp công nghệ nhằm sử dụng hiệu quả và tiết kiệm năng lượng theo chương trình ký kết giữa Bộ Khoa học & Công nghệ và Chương trình phát triển LHQ (UNDP). Tuy nhiên, theo đại diện của Bộ Khoa học & Công nghệ thì chương trình này còn thiếu vắng vai trò của khoa học công nghệ. Hơn nữa, do nguồn lực có hạn, phân bổ kinh phí dàn trải nên hiệu quả chưa cao, chưa đủ sức thu hút doanh nghiệp, đó là chưa kể nhiều nơi có tâm lý ỷ lại, trông chờ vào nhà nước nên chưa chủ động tích cực triển khai.
Bên cạnh đó, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó TGĐ EVN cho rằng, giá điện quá thấp hiện nay cũng khiến nhiều doanh nghiệp không muốn thay đổi công nghệ. Vì vậy, Chính phủ cần có cơ chế, chính sách cụ thể trong việc lựa chọn đối tượng kêu gọi đầu tư, trong đó đặc biệt quan tâm tiêu chí tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường. Bởi vì nhiều doanh nghiệp du nhập thiết bị công nghệ lạc hậu có hiệu quả sử dụng năng lượng rất thấp và ô nhiễm môi trường.
Theo Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, để đạt mục tiêu giai đoạn 2011-2015 tiết kiệm 5% - 8%, trước mắt phải thực hiện quyết liệt và đồng bộ các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, nhất là các giải pháp huy động vốn, đào tạo nhân lực, hỗ trợ khoa học công nghệ. Tiếp tục triển khai đồng bộ trên cơ sở lựa chọn các nội dung ưu tiên. Tăng cường hợp tác quốc tế để tranh thủ kinh nghiệm, huy động vốn, đào tạo nhân lực. Đẩy mạnh kết nối vai trò của khoa học công nghệ. Tích cực tuyên truyền, nâng cao nhận thức về vấn đề TKNL trong doanh nghiệp và cộng đồng dân cư. Tăng cường các giải pháp tư vấn giúp doanh nghiệp thực hiện KTNL. Bộ trưởng đặc biệt nhấn mạnh việc khẩn trương hoàn thiện khung pháp lý xung quanh Luật Sử dụng NLTK&HQ, xây dựng văn bản hướng dẫn dưới Luật để nhanh đưa Luật vào áp dụng, đây sẽ là hành lang pháp lý giúp thúc đẩy hoạt động KTNL một cách nhanh và hiệu quả nhất.
Nguồn: baocongthuong.com.vn